👩✈️ Copilot
Microsoft’un geliştirdiği Copilot isimli yeni bir yapay zekâ aracı artık senin yerine toplantılara girebilir ve toplantıları senin için özetleyebilir. Hatta notlarını Powerpoint'e bile çevirebilir.
27 Ekim Cuma’dan merhaba. Cumhuriyetimizin 100. yılının, bu önemli eşiğin bu kadar sönük geçmesine, geçilmesine sen de bizim kadar kafayı takmışsındır. Şirketlerin bazısının samimi bazısının da zerre kadar samimi olmayan reklamlarıyla, bir asrı devirip yenisine adım atıyoruz. Devlet tarafında ise zaten her şey ortada. Ne somut ne de soyut tek bir şey bile yok. Ama güzel şeyler de olmuyor değil. Örneğin Norm Ender ve ekibinin, tarihe not düştüğü Parla marşına biz bayıldık. Mavi gözlerin gibi biz bu yurda aşığız! Parla hilal ve yıldızım!
Hayal kırıklıklarımızın daha az, eşitliğin, hakkın, adaletin ve ifade özgürlüğümüzün daha fazla olduğu bir 100 yıl dileklerimizle…
Bahar, Güneş ve Yeşim
“Olağanüstü” Gelişme
PA
Rahim ağzı kanserinin tedavisinde son 20 yılın en önemli ilerlemesi olarak nitelendirilen bir yöntem geliştirildi. Bilim insanları söz konusu yöntemi, piyasada halihazırda bulunan düşük maliyetli kemoterapi ilaçlarını kullanarak ortaya çıkardı.
Neden önemli? Bahsi geçen yeni yaklaşımın ölüm veya kanserin nüks etmesi riskini %35 oranında azalttığı açıklandı. Radyoterapi tedavisindeki ilerlemelere rağmen kanser, vakaların üçte birine yakınında nüks ediyor. Bu da yeni yaklaşımların gerekli olduğu anlamına geliyor. Yeni çalışmayı finanse eden İngiltere merkezli Cancer Research UK, sonuçların "olağanüstü" olduğunu kaydetti.
Dünyada ve Türkiye’de durum: DSÖ’nün verilerine göre rahim ağzı kanseri, kadınlarda en sık görülen dördüncü kanser türü. Hastalığa bağlı ölümlerin yaklaşık %90'ı düşük ve orta gelirli ülkelerde meydana geliyor. Her yıl dünya genelinde neredeyse 500 bin yeni vaka bildiriliyor. Türkiye’de ise her yıl 1500-2000 kadın, rahim ağzı kanserinden hayatını kaybediyor. —BE
Futbolda Sürdürülebilirlik
BBC
BBC Spor Servisi’nin bir araştırmasına göre, gelecek sezon Avrupa’da kulüp futbolunun genişlemesiyle UEFA’nın maç takvmine 177 karşılaşma daha eklenecek. Bu da futbolun gezegenimiz üzerindeki olumsuz etkisini artıracak.
Nasıl yani? Daha çok takım, daha çok maç ve daha çok uçuş anlamına geliyor. Ortalama seyahat mesafesi 1600 kilometreyi aşkın olduğu için demiryolu seyahatlerinin, kat edilen mesafelerin çok küçük bir kısmını oluşturduğuna, bu nedenle çoğu seyahatin uçakla yapıldığına dikkat çekiliyor. Önümüzdeki sezon takım ve taraftarların toplamda 3,2 milyar kilometre uçması beklenirken bu rakamın 2022-2023 sezonu için 2,4 milyar kilometre olduğu belirtiliyor. 3,2 milyar kilometreye bağlam vermek gerekirse ilgili mesafe, Ay’a 4 bin kere gidip gelmekle eşit.
Bilmende fayda var: Takımının maçları için seyahat eden taraftarlar, Avrupa futbolunun karbon ayak izinde başrolü oynasa da takımların özel uçak kullanması nedeniyle yarattığı ayak izinin de çok büyük olduğu biliniyor. İngiltere Premier Ligi'nde kulüpler, genelde deplasman maçı olduğunda en yakın havaalanlarına neredeyse boş giden özel jetler kullanıyor. Örneğin geçen yılki Şampiyonlar Ligi eleme grubu maçlarında deplasman takımları, 29 maçın 26’sında karşılaşmalara özel uçaklarla gitmişti.
Bu arada: UEFA, BM İklim Hareket Çerçevesi'ni imzaladı. Bu çerçeve, karbon salımlarının 2030’a kadar yarı yarıya azaltılmasını, 2040’ta da net sıfıra ulaşılmasını gerektiriyor. —BE
Güneş Tarlaları
Birleşik Krallık‘tan bilim insanları, uzayda güneş tarlası kurulabileceğini açıkladı. Uzayda altı yıldır çalışan güneş panellerinin, güneş tarlası haline getirilebileceğini söyleyen araştırmacılar, deneyin uzayda çalışabilecek hafif güneş panellerini düşük maliyetle üretmenin mümkün olduğunu gösterdiğini belirtti.
Dikiz aynası: Bu ünitelerden biri altı yıl önce uzaya gönderilmişti ve bu süre içinde Dünya etrafında attığı 30 bin tur boyunca çalışmaları incelendi. İncelemeler sonucunda, bu birimin güneş radyasyonuna ve uzayın diğer hasarlarına dayanabildiği ve güç üretmeye devam ettiği tespit edildi.
Neden önemli? Bu ultra düşük kütleli güneş hücresi teknolojisinin, uzayda konuşlandırılan düşük maliyetli güneş enerjisi santrallerine önayak olarak Dünya'ya temiz enerjiyi geri getirebileceği düşünülüyor. Araştırmacılar, uzaydaki güneş tarlalarının Dünya'daki mevcut yenilenebilir enerji altyapısıyla ilgili birçok sorunun üstesinden geleceğini belirtiyor. —GG
Copilot
Ajandanda yer alan toplantıların hepsine yetişmekte zorlanıyor musun? Bunu artık sorun etmene hiç gerek yok. Zira Microsoft’un geliştirdiği Copilot isimli yeni bir yapay zekâ aracı, senin yerine toplantılarına girebilir ve toplantıları senin için özetleyebilir.
Oldukça ilgi çekici, devam et: 1 Kasım’dan itibaren Office uygulamaları içerisindeki yerini alması hedeflenen Copilot, toplantılara katılmama durumunda yine Microsoft’a ait Teams üzerinden yapılan toplantıları özetleyebilecek. Söz konusu araç, e-posta taslakları oluşturabilecek, yeni belge, grafik ve Powerpoint sunumlarını da saniyeler içerisinde hazırlayabilecek. —BE
Gizem
Rus petrol şirketi Lukoil geçtiğimiz salı günü yaptığı açıklamada, şirketin başkanı Vladimir Ivanoviç Nekrasov’un 66 yaşında aniden öldüğünü belirtti. Nekrasov, yaklaşık bir yıl önce Moskova'daki bir hastanenin penceresinden düşerek hayatını kaybeden eski başkan Ravil Maganov’un yerine getirilmişti.
Bilmende fayda var: 100 binden fazla kişiye istihdam sağlayan Lukoil, Moskova'nın Ukrayna'yı tam kapsamlı işgaline karşı kamuoyu önünde tavır alan az sayıda Rus şirketinden biri. Ayrıca işgal sonrasında en az sekiz önde gelen Rus iş adamının hayatını kaybettiğine de dikkat çekiliyor.—BE
İsrail-Filistin hattı
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, çarşamba günü AKP Meclis Grup Toplantısı'nda yaptığı konuşmada "Hamas terör örgütü değil, kurtuluş ve mücahitler grubudur" dedi. Erdoğan'ın sözleri dünya basınında yankı bulurken New York Times, "İsrail'e saldıran Türkiye lideri Hamas'ı savundu" başlığıyla yaptığı haberde Erdoğan'ın ABD dahil diğer NATO ülkeleriyle arasındaki gerilimi artıracak pozisyonlar aldığını öne sürdü. İngiltere merkezli Financial Times gazetesi, Erdoğan'ın İsrail ve müttefiklerine yönelik eleştirilerini artırmasının ardından Türk borsalarında düşüş yaşandığını aktardı. Daily Mail gazetesi ise Erdoğan'ın konuşmasının, Türkiye'nin Batı ile ilişkilerini iyileştirmeye yönelik son dönemdeki çabalarından bir U dönüşüne işaret ettiğini söyledi.
BM Genel Kurul Başkanı, İsrail'in Gazze'deki saldırılarını kınayarak kendi kendini savunma hakkının "ayrım gözetmeksizin ve orantısız intikam alma" hakkını doğurmadığını söyledi. İsrail ise Genel Sekreter'e istifa çağrısı yaptı, BM görevlilerine vize vermeyeceğini duyurdu.
Google Haritalar, İsrail ordusunun talebi üzerine İsrail ve Gazze'deki canlı trafik verilerini devre dışı bıraktığını açıkladı.
New York Times tarafından yapılan detaylı bir görsel analiz, 17 Ekim gecesi el Ehli Hastanesi'ndeki patlamaya, İsrail'in öne sürdüğü gibi Gazze'den fırlatılan bir füzenin neden olmadığı sonucuna vardı.
İsrail'in saldırılarında şimdiye dek 2360 çocuğun öldüğünü bildiren UNICEF ateşkes çağrısında bulundu.
Diğer duraklar
Aydın'da Güzelhisar Kız Öğrenci Yurdu'nda bulunan asansörün düşmesiyle bir öğrenci hayatını kaybetti. Gençlik ve Spor Bakanlığı, yurt müdürünün açığa alındığını duyururken yurttaki 15 kişilik asansöre 16 kişinin bindiğini belirten Aydın Valisi Yakup Canbolat, "15 öğrencinin sağlık durumunda bir problem yok. Konuyla ilgili adli ve idari soruşturma Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülüyor. Olaya müdahale edildi. Öğrencilerimizde bir sorun yok hepsi asansörden kurtarıldı. Maalesef bir öğrencimizi kaybettik" ifadelerini kullandı. Günlerdir asansörlerin tehlikeli olduğu konusunda yurt yönetimini uyardıklarını ancak dikkate alınmadığını söyleyen öğrenciler ise olayın ardından "Katil KYK" sloganlarıyla eylem yaptı.
Merkez Bankası politika faizini %35'e yükseltti.
BM, dünya genelinde sığınmacı sayısının 114 milyona ulaşarak yeni bir rekor kırdığını açıkladı.
Anayasa Mahkemesi, Gezi davası kapsamında cezaevinde hükümlü olan TİP Milletvekili Can Atalay'ın tahliyesine ve Atalay’a 50 bin TL manevi tazminat ödenmesine hükmetti.
Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in görüşeceği Brüksel'deki toplantı, Bakü'nün çekilmesiyle iptal edildi.
Japonya Yüksek Mahkemesi, bir trans bireyin başvurusu üzerine , cinsiyeti resmi olarak değiştirmek için üreme organlarının aldırılmasını gerektiren şartın anayasaya aykırı olduğuna hükmetti.
ABD'deki otomotiv işçileri grevi genişletirken greve katılan işçi sayısının 45 bine yükseldiği bildirildi. Otomotiv devi General Motors, haftada 200 milyon dolar kayıp yaşanacağını açıkladı.
Amazon nehrinde kuraklık nedeniyle su seviyesinin rekor düşük seviyelere gerilemesi, bin yıldan uzun süre önce kayalara oyulan insan yüzlerini açığa çıkardı.
Gez: Sen de pati sever misin? Peki ya hayal dünyasındaki patiler gerçek olursa? Artık hayal dünyasından tanıdığımız kedilerin bir müzesi var; sen de Ortaköy’den Beşiktaş’a giden ağaçlı yolda bir yürüyüş yaparsan, belki de Kedi Müzesi yazan tabelayı takip eder ve pati dünyasına daha yakından bakarsın.
Gör: Günümüz sinemasının en özgün yönetmenlerinden biri olan Nuri Bilge Ceylan’ın, Türkiye’nin yanı sıra Hindistan, Gürcistan, Çin, Fas, Rusya gibi dünyanın farklı coğrafyalarında çektiği eserlerini görmeye ne dersin? O zaman küratörlüğünü Demet Yıldız Dinçer’in yaptığı, İstanbul Modern’de “Başka Bir Yerde” adlı sergiyle bir araya getirilen seçkiyi bu hafta sonu ziyaret edebilirsin.
Kaydet: 29 Ekim öncesi şahane bir öneri listesi olduğunu düşündüğümüz ve Anıtkabir Derneği’nin sitesinde yayınlanan Atatürk’ün okuduğu kitaplar listesini kaydetmeni öneriyoruz. PDF haline getirilen listeyle Atatürk’ün sadece okuduğu kitapları değil söz konusu kitapları okurken altını çizdiği yerleri de deneyimleyebilirsin. Dünyanın kaderini değiştirmiş böyle büyük bir liderin düşüncelerinin arasında dolaşmak, aklından geçenlere yakından bakmak senin için de heyecanlı olacaktır diye düşünüyoruz. Hayatında okumaya, öğrenmeye oldukça önem veren Ata’nın izinden gittiğimiz, Cumhuriyet’in nice 100 yıllarını kutladığımız mutlu günlerimiz olsun. —YK